Zorginspectie doet een inspectieronde waarbij de aandacht niet alleen gaat naar de uitvoeringspraktijk van vrijheidsbeperkende maatregelen, maar ook naar het preventieve beleid en het verbeterbeleid die op dat vlak gevoerd worden.

In deze eerste fase richt Zorginspectie zich daarvoor op de doelgroep van minderjarigen in psychiatrische afdelingen. In een tweede fase (vanaf mei 2017) komen de voorzieningen voor bijzondere jeugdzorg aan bod.

Wat inspecteren we?

Alle afdelingen voor kinderpsychiatrie worden bezocht, zowel in algemene als psychiatrische ziekenhuizen, inclusief de afdelingen voor forensische kinderpsychiatrie, waar kinderen en jongeren worden opgenomen die vanuit een complexe psychiatrische problematiek grensoverschrijdend of delictgedrag vertonen.

In de afdelingen voor forensische kinderpsychiatrie die als federale pilootproject zijn opgericht, worden niet de specifieke voorwaarden waaraan deze pilootprojecten moeten voldoen, geïnspecteerd, maar is de invalshoek de kwaliteit van zorg op deze afdelingen met betrekking tot de toegepaste vrijheidsbeperkende maatregelen.

Deze inspectieronde heeft als doel:

  • zicht te krijgen op een belangrijk deelaspect van de kwaliteit van zorg
  • knelpunten te kennen en te objectiveren
  • zien welke good practices inspirerend kunnen werken
  • het verbeterbeleid aan te wakkeren of de sector te ondersteunen in zijn verbeterbeleid
  • het aantal vrijheidsbeperkende maatregelen te doen dalen tot een strikt minimum
  • te rapporteren aan de sector over de stand van zaken
  • te rapporteren aan de burgers
  • input te geven voor eventuele aanpassingen in het referentiekader voor de (psychiatrische) ziekenhuizen over het onderwerp vrijheidsbeperkende maatregelen
  • input te geven voor de opmaak van een sectoroverschrijdend referentiekader over dit onderwerp 

Hoe inspecteren we?

Wanneer gebeuren de inspecties?

De inspecties zijn gestart in december 2016.

In de aanloop van de effectieve inspectiebezoeken:

  • werd tijdens de zomer van 2016 een onlinebevraging georganiseerd.
    • Op deze manier wil Zorginspectie een eerste kijk krijgen op het thema.
    • Bovendien probeerden we zo gegevens op te vragen die niet bij elke medewerker van de afdeling gekend zijn, om zo mogelijke problemen bij het onaangekondigd inspecteren te ondervangen. De voorzieningen kregen in oktober 2016 een terugkoppeling over alle verzamelde gegevens.
  • vonden in september 2016 proefinspecties plaats in twee afdelingen. In functie hiervan werd het inspectie-instrument aangepast waar nodig.
  • was er in oktober 2016 een overlegmoment voor de betrokken ziekenhuizen waarbij toelichting werd gegeven over:
    • de belangrijkste onderwerpen
    • de inspectiemethodiek
    • de manier waarop afdelingen zich kunnen voorbereiden
    • de evaluatie van de proefinspecties

Hoe verlopen de inspectiebezoeken?

De inspecties ter plaatse gebeuren onaangekondigd om zo beter zicht krijgen op de dagelijks geleverde zorg.

Om het onaangekondigd inspecteren zo vlot mogelijk te laten verlopen, en met de minst mogelijke hinder voor de werking van de afdelingen, garanderen we een grote flexibiliteit van de inspecteurs. Belangrijk daarbij is dat de zorg niet in het gedrang komt tijdens de inspecties. Bovendien is er een overzicht van de documenten die u vóór het inspectiebezoek klaar kan leggen.

De inspectievaststellingen zijn gebaseerd op:

  • gesprekken met medewerkers
  • gesprekken met patiënten
  • inzage in patiëntendossiers
  • controle van procedures
  • nazicht van cijfergegevens en vergaderverslagen

Ter ondersteuning van de gesprekken met patiënten en medewerkers voorziet Zorginspectie een infofolder voor medewerkers, patiënten en hun ouders/familie. De gesprekken met patiënten gaan over een aantal vooraf vastgelegde onderwerpen.

Zorginspectie engageert zich tot het zorgvuldig omgaan met patiëntendossiers.

Bij de inspectiebezoeken en in de verslaggeving worden een aantal definities en uitgangspunten gebruikt. Deze zijn gebaseerd op (inter)nationale richtlijnen die gebruikt werden als achtergrond en onderbouw van het inspectie-instrument.

Voor alle vragen over de inspectieronde “vrijheidsbeperkende maatregelen” kan u contact opnemen met contact@zorginspectie.be.

Wat leest u in het verslag?

De bevindingen van ieder inspectiebezoek staan in een inspectieverslag. Het doel van dit verslag is:

  • het weergeven van de vaststellingen en het oordeel of de organisatie voldoet aan de geïnspecteerde regelgeving
  • de organisatie schriftelijk op de hoogte brengen van de vaststellingen en het oordeel
  • rapporteren aan het Agentschap Zorg en Gezondheid
  • informeren van andere betrokken lezers, o.a. burgers die verslagen in het kader van de openbaarheidswetgeving willen raadplegen

Zorginspectie stimuleert ziekenhuizen om hun inspectieverslag zélf openbaar te maken, en daarbij ook aan te geven op welke manier ze aan de slag gaan met de inspectievaststellingen.

Daarnaast publiceert Zorginspectie op de website de inspectieverslagen m.b.t. vrijheidsbeperkende maatregelen bij minderjarigen in psychiatrische afdelingen, na afronding van het inspectietraject. Bij de publicatie van de verslagen houden we ons aan volgende principes:

  • Bij elk inspectieverslag voegen we een rechtstreekse link toe naar de startpagina van de eigen ziekenhuiswebsite
  • We geven bijkomend ook toelichting over:
    • de totstandkoming (doelstelling, methodiek) van de inspectieverslagen
    • het ruimere kader m.b.t. de inspecties.

Zorginspectie hanteerde zorgvuldigheidsmaatregelen in de verslagen én in de inspectiemethodiek.

  • Definities en uitgangspunten worden vooraf gecommuniceerd zodat op voorhand duidelijk is wat Zorginspectie kan inspecteren.
  • We zorgen maximaal voor standaardisatie in de inspectiemethodiek.
  • De inspectievaststellingen zijn concreet, helder en objectief, vooral dankzij het gebruik van uniforme inspectievragen, door de nadruk op afstemming tussen de inspecteurs en omwille van het expliciet aftoetsen van de vaststellingen bij de geïnspecteerden zelf.
  • In het verslag wordt maximaal naar uniformiteit gestreefd.
  • We vermelden geen namen; enkel functietitels kan men terugvinden in de verslagen.
  • Elk verslag is voorzien van een leeswijzer. Daarin kan men meer terugvinden over het opzet en de context van de inspectie.
  • Zorginspectie tracht een zo duidelijk mogelijke taal te hanteren en enkel jargon te gebruiken waar het onvermijdelijk is. 

Wat na de inspectie?

Na het inspectiebezoek ontvangt de organisatie het ontwerpverslag met de vaststellingen. Een inspectieverslag van Zorginspectie wordt pas definitief nadat de geïnspecteerde organisatie de kans gekregen heeft om te reageren op onjuistheden in het inspectieverslag. Op deze manier wil Zorginspectie ook de kwaliteit van de eigen verslaggeving opvolgen en verbeteren.

Het definitieve verslag en de (eventuele) reactie worden bezorgd aan het Agentschap Zorg en Gezondheid. Dit agentschap staat in voor de verdere opvolging van de vaststellingen uit het inspectieverslag en beslist wat er op basis van onder andere de vaststellingen van Zorginspectie en het eigen dossier met de erkenning gebeurt.