Vanaf mei 2017 gaan inspecties over vrijheidsbeperkende maatregelen door in een aantal voorzieningen voor bijzondere jeugdzorg. Deze volgen op de thematische inspecties die begin 2017 doorgingen in de psychiatrische afdelingen voor kinderen en jongeren in de ziekenhuizen.

Wat en waar inspecteren we?

In de bijzondere jeugdzorg vindt deze inspectieronde plaats in alle afdelingen van de gemeenschapsinstellingen en in het Vlaams Detentiecentrum Tongeren; in de onthaal-, oriëntatie- en observatiecentra (OOOC’s) en in de proeftuinen.

Doelstellingen van deze inspectieronde zijn:

  • zicht krijgen op een belangrijk deelaspect van de kwaliteit van zorg
  • knelpunten kennen en objectiveren
  • de sector ondersteunen in zijn verbeterbeleid
  • het aantal vrijheidsbeperkende maatregelen doen dalen tot een strikt minimum
  • rapporteren aan de sector over de stand van zaken
  • rapporteren aan de burgers
  • input geven voor de opmaak van een referentiekader over het onderwerp vrijheidsbeperkende maatregelen in de bijzondere jeugdzorg
  • input geven voor de opmaak van een sectoroverschrijdend referentiekader over dit onderwerp

Hoe inspecteren we?

Wanneer gebeuren de inspecties?

De inspecties starten in mei 2017.

In de aanloop van de effectieve inspectiebezoeken was er een toelichting over deze inspecties aan de betrokken organisaties op 30/03/2017.

Hoe verlopen de inspectiebezoeken?

De inspecties ter plaatse gebeuren onaangekondigd om zo beter zicht krijgen op de dagelijks geleverde zorg.

Om het onaangekondigd inspecteren zo vlot mogelijk te laten verlopen en met de minst mogelijke hinder voor de werking van de afdelingen, garanderen we een grote flexibiliteit van de inspecteurs. Belangrijk daarbij is dat de zorg niet in het gedrang komt tijdens de inspecties. Er is een overzicht van de documenten die u kan klaar leggen voor de inspectie.

De inspectievaststellingen zijn gebaseerd op:

  • gesprekken met medewerkers
  • gesprekken met jongeren
  • inzage in jongerendossiers
  • controle van procedures
  • nazicht van cijfergegevens en vergaderverslagen

Ter ondersteuning van de gesprekken met patiënten en medewerkers voorziet Zorginspectie een infofolder voor medewerkers, jongeren en hun context.

Bij de inspectiebezoeken en in de verslaggeving worden een aantal definities en uitgangspunten gebruikt. Deze zijn gebaseerd op wetgeving en (inter)nationale richtlijnen. Ze werden gebruikt als achtergrond en onderbouw van het inspectie-instrument en zijn terug te vinden in het verslagsjabloon.

Wat leest u in het verslag?

De bevindingen van ieder inspectiebezoek staan in een inspectieverslag. Het doel van dit verslag is:

  • het weergeven van de vaststellingen en het oordeel of de organisatie voldoet aan de geïnspecteerde regelgeving
  • de organisatie schriftelijk op de hoogte brengen van de vaststellingen en het oordeel
  • rapporteren aan het Agentschap Jongerenwelzijn
  • informeren van andere betrokken lezers, o.a. burgers die verslagen in het kader van de openbaarheidswetgeving willen raadplegen

Zorginspectie stimuleert de voorzieningen in de bijzondere jeugdzorg om hun inspectieverslag zélf openbaar te maken, en daarbij ook aan te geven op welke manier ze aan de slag gaan met de inspectievaststellingen.

Daarnaast publiceert Zorginspectie op de website de inspectieverslagen m.b.t. vrijheidsbeperkende maatregelen in de bijzondere jeugdzorg, na afronding van het inspectietraject, inclusief het samenvattend sectoraal rapport.

Zorginspectie hanteert zorgvuldigheidsmaatregelen in de verslagen én in de inspectiemethodiek.

  • definities en uitgangspunten worden vooraf gecommuniceerd zodat op voorhand duidelijk is wat Zorginspectie kan inspecteren
  • we zorgen maximaal voor standaardisatie in de inspectiemethodiek
  • de inspectievaststellingen zijn concreet, helder en objectief, vooral dankzij het gebruik van uniforme inspectievragen, door de nadruk op afstemming tussen de inspecteurs en omwille van het expliciet aftoetsen van de vaststellingen bij de geïnspecteerde zelf
  • in het verslag wordt maximaal naar uniformiteit gestreefd
  • we vermelden geen namen; enkel functietitels kan men terugvinden in de verslagen
  • elk verslag is voorzien van een leeswijzer waarin men meer kan terugvinden over het opzet en de context van de inspectie
  • Zorginspectie tracht een zo duidelijk mogelijke taal te hanteren en enkel jargon te gebruiken waar het onvermijdelijk is

Voor alle vragen over de inspectieronde “vrijheidsbeperkende maatregelen” kan u contact opnemen met contact@zorginspectie.be.

Wat na de inspectie?

Na het inspectiebezoek ontvangt de organisatie het ontwerpverslag met de vaststellingen. Een inspectieverslag van Zorginspectie wordt pas definitief nadat de geïnspecteerde organisatie de kans gekregen heeft om te reageren op onjuistheden in het inspectieverslag. Op deze manier wil Zorginspectie ook de kwaliteit van de eigen verslaggeving opvolgen en verbeteren.

Zorginspectie bezorgt het definitieve verslag en de (eventuele) reactie aan het Agentschap Jongerenwelzijn. Dit agentschap staat in voor de verdere opvolging van de vaststellingen uit het inspectieverslag en beslist wat er op basis van onder andere de vaststellingen van Zorginspectie en het eigen dossier met de erkenning gebeurt.